SieuDinh.comSiêu Đỉnh
Thử thách trí nhớ vui cho cả nhà

Thử thách trí nhớ cho ông bà và cháu: sáu bài thử nhớ mà hai thế hệ cùng vui

Sáu bài thử nhớ cho ông bà và cháu cùng làm: hộp đồ cũ, ảnh xưa, mâm cơm, vườn nhà, chuỗi động tác cháu dạy. Cách chia vai và chỉnh cho sức khoẻ người lớn tuổi.

Elderly woman and a schoolgirl kneeling beside an open tin box of old buttons and keepsakes on a tiled floor in a Thai Nguyen home, warm lamp light, faces turned away

Thử thách trí nhớ cho ông bà và cháu hay nhất khi mỗi bên giỏi một thứ: ông bà giữ kho chuyện cũ, đồ cũ, bài hát cũ; cháu nhanh mắt, nhanh chân, thuộc những thứ mới. Sáu bài thử nhớ dưới đây được thiết kế để hai thế hệ đổi vai cho nhau: có lúc cháu đố ông bà, có lúc ông bà đố cháu, và không ai phải đứng ở thế yếu suốt buổi.

Bài viết cũng nói tới những điều cần để ý khi người tham gia là người lớn tuổi: ánh sáng, chỗ ngồi, thời gian, và cách nói khi ông bà quên. Mục đích của các thử thách này là thời gian vui bên nhau, không phải đo trí nhớ của ông bà hay của cháu.

Vì sao ông bà và cháu là đôi bạn hợp cho thử thách trí nhớ

Ông bà có thời gian, cháu có năng lượng. Ông bà có kho ký ức mấy chục năm, cháu có cái nhìn mới mẻ và tò mò. Khi ghép lại, thử thách trí nhớ không còn là chuyện ai nhớ giỏi hơn, mà là chuyện mỗi người góp phần mình biết. Cháu nhớ được những món đồ trên khay nhanh hơn, ông bà lại biết món đồ đó dùng để làm gì và có câu chuyện gì phía sau.

Nhiều ông bà thích được làm người ra đề hơn làm người trả lời. Khi ra đề, ông bà được kể, được giải thích, được nhìn cháu chăm chú lắng nghe. Ngược lại, cháu rất thích được ra đề cho ông bà, nhất là những thứ cháu biết mà ông bà không biết, như tên một con vật trong sách của cháu hay động tác múa ở lớp.

Điều quan trọng là thử thách không biến thành cách người lớn trong nhà âm thầm kiểm tra trí nhớ của ông bà. Ông bà rất nhạy với điều này; khi cảm thấy bị thử, nhiều người sẽ từ chối tham gia hoặc buồn. Mọi bài thử nhớ dưới đây đều đặt ông bà vào vai người có nhiều thứ để cho đi.

Sáu bài thử nhớ cho ông bà và cháu

Hộp đồ cũ của bà. Bà lấy ra một hộp thiếc đựng những món nhỏ cất lâu: cái tem thư, khuy áo đồng, chiếc kẹp tóc. Cháu nhìn một lúc, bà đậy nắp, cháu kể lại các món. Rồi bà kể chuyện về món cháu nhớ rõ nhất. Với cháu dưới ba tuổi, bà giữ hộp trong tay vì nhiều món rất nhỏ.

Ai trong ảnh cũ. Ông chỉ vào một tấm ảnh gia đình cũ, nói tên từng người. Úp ảnh, cháu thử nhớ ai đứng cạnh ai. Lật lên đối chiếu. Phần hay nhất là sau đó, cháu hỏi lại ông về từng người.

Mâm cơm hôm qua. Trong bữa cơm, ông bà hỏi cháu: hôm qua mâm cơm có những món gì, ai nấu món nào. Rồi cháu hỏi ngược ông bà. Thường cả hai đều quên một món, và cả nhà cùng nhớ lại.

Vườn nhà, ban công nhà. Ông dắt cháu đi một vòng quanh vườn hay dãy chậu cây trên ban công, nói tên từng cây. Về chỗ ngồi, cháu kể lại cây theo đúng thứ tự đã đi qua. Lần sau, cháu dẫn ông đi và đố ông tên cây.

Chuỗi động tác cháu dạy. Cháu nghĩ ra một chuỗi ba bốn động tác nhẹ như giơ tay, vỗ đùi, gật đầu. Ông bà làm theo. Cháu là thầy, ông bà là trò, một sự đổi vai làm cháu rất thích. Chọn động tác ngồi làm được, không cúi gập, không xoay người mạnh.

Nửa câu ca dao. Bà đọc nửa đầu một câu ca dao hay câu đố, cháu nghe vài lần rồi thử nói nửa sau. Lần khác, cháu đọc nửa đầu câu bà đã dạy, bà nói nửa sau. Không phải học thuộc cho bằng được; câu nào cháu thích thì tự khắc nhớ.

Chia vai cho hai thế hệ để không ai luôn ở thế yếu

Nguyên tắc chung: trong một buổi, mỗi người vừa được ra đề vừa được trả lời. Bảng dưới gợi ý vai hợp với từng bên trong mỗi bài.

Bài thử nhớÔng bà hợp vaiCháu hợp vai
Hộp đồ cũNgười giữ hộp, kể chuyện từng mónNgười nhớ món, hỏi chuyện
Ảnh cũNgười giới thiệu từng người trong ảnhNgười nhớ vị trí, đoán tên
Mâm cơmNgười hỏi và cũng là người được hỏiNhư ông bà, đổi vai liên tục
Vườn nhàNgười dẫn đường lần đầu, người đoán tên cây lần sauNgười nhớ đường, người dẫn lần sau
Chuỗi động tácNgười làm theoNgười nghĩ chuỗi và làm mẫu
Nửa câu ca daoNgười đọc nửa đầuNgười nối nửa sau, rồi đổi lại

Bố mẹ có thể đứng ngoài, chỉ giúp chuẩn bị đồ và để ông bà với cháu tự làm. Nhiều khi sự vắng mặt của bố mẹ làm ông bà và cháu thoải mái hơn, không ai cảm thấy đang bị quan sát.

Một điều nên tránh là để bố mẹ đứng cạnh nhắc bài cho một bên. Khi mẹ thì thầm gợi ý cho cháu trong lúc bà đang đố, bà dễ cảm thấy thử thách không còn là của riêng hai bà cháu nữa. Nếu cháu bí, để bà tự gợi; bà thường gợi rất khéo, bằng một câu chuyện nhỏ hay một cái chỉ tay, và cháu nhớ ra trong tiếng cười của cả hai.

Chỉnh thử thách cho hợp sức khoẻ người lớn tuổi

Ông bà mỗi người một sức khoẻ khác nhau. Những điều chỉnh nhỏ sau giúp thử thách thoải mái hơn mà không làm ông bà thấy mình bị coi là yếu:

  • Ánh sáng đủ: làm thử thách ở chỗ sáng, ban ngày hoặc dưới đèn tốt, tránh ngồi ngược sáng.
  • Kính và máy trợ thính: nhắc nhẹ ông bà đeo kính đọc sách, máy trợ thính nếu có, trước khi bắt đầu.
  • Đồ vật to, màu rõ: với các bài nhìn, chọn đồ to và màu tương phản với nền.
  • Chỗ ngồi chắc chắn: ghế có tựa, không ngồi xổm hay ngồi bệt lâu, không phải cúi xuống nhặt đồ.
  • Thời gian ngắn: mười lăm, hai mươi phút là vừa, dừng khi thấy ông bà mệt.
  • Tốc độ chậm: nói chậm, cho thời gian nhìn và trả lời lâu hơn. Cháu cũng học được cách chờ.
  • Đi lại an toàn: với bài đi vòng vườn, chọn đường bằng, không trơn, có chỗ vịn.

Những điều chỉnh này nên được làm như một phần chuẩn bị tự nhiên, không nói thành lời kiểu "vì ông già rồi nên…". Ông bà cảm nhận được sự tôn trọng qua cách sắp xếp, không cần ai nhắc tuổi.

Khi ông bà quên: nói gì, và khi nào cần để ý thêm

Ông bà quên một món đồ trên khay, quên tên một cây trong vườn là chuyện bình thường, cũng như cháu quên vậy. Cách tốt nhất là đối xử y như khi cháu quên: cười, mở khăn ra cùng xem, không bình luận. Tránh những câu như "sao bà quên nhanh thế" hay "ông lẫn rồi", dù nói đùa. Câu đùa kiểu đó có thể làm ông bà ngại tham gia lần sau.

Người lớn trong nhà có thể để ý chung về sinh hoạt hằng ngày của ông bà, nhưng không dùng thử thách làm phép đo. Một buổi quên nhiều có thể chỉ vì ông bà mệt, ngủ kém hay đang không vui. Nếu trong nhiều tuần, bạn thấy ông bà quên tăng dần và ảnh hưởng tới việc thường ngày, như hay lạc đường quen, quên tắt bếp, lặp đi lặp lại cùng một câu hỏi, nên đưa ông bà đi khám để bác sĩ đánh giá. Đừng tự kết luận bệnh gì.

Có một trường hợp cần hành động ngay: ông bà đột ngột lú lẫn, nói khó, méo miệng, yếu hoặc tê nửa người. Đây là dấu hiệu cấp cứu, gọi 115 ngay, không chờ xem có đỡ không.

Một buổi chiều mẫu cho ông bà và cháu

Dưới đây là một buổi chiều cuối tuần khoảng nửa giờ, có thể làm ở nhà ông bà hoặc khi ông bà sang chơi.

  1. Khởi động bằng chuỗi động tác cháu dạy, ngồi làm, năm phút. Cả hai cười nhiều là đạt.
  2. Bà mở hộp đồ cũ, cháu nhìn rồi kể lại các món. Bà kể chuyện về một hai món. Mười phút.
  3. Nghỉ uống nước, ăn hoa quả. Trong lúc đó, ông hỏi cháu mâm cơm trưa nay có những món gì, cháu hỏi ngược lại ông.
  4. Ông đưa ra một tấm ảnh cũ, giới thiệu người trong ảnh, cháu thử nhớ. Năm đến mười phút tuỳ cháu còn hứng.
  5. Kết thúc bằng nửa câu ca dao: bà đọc, cháu nối, rồi đổi lại. Câu cuối buổi do cháu chọn.

Không cần làm đủ các bước. Có hôm chỉ cái hộp đồ cũ đã kéo dài cả buổi vì bà có quá nhiều chuyện để kể, và đó là một buổi chiều rất thành công.

Vì sao những bài thử nhớ này vui với cả hai thế hệ

Với cháu, ông bà là người có thời gian nhất trong nhà. Bố mẹ bận việc, còn ông bà sẵn lòng ngồi xem cháu vỗ tay lần thứ mười mà không sốt ruột. Thử thách trí nhớ cho cháu một lý do cụ thể để ngồi cạnh ông bà, thay vì chỉ ngồi chung phòng mà mỗi người một việc.

Với ông bà, được cháu đố là một niềm vui khó tả. Khi cháu nói "bà ơi, bà nhớ được mấy cây trong vườn?", bà được đối xử như một người bạn cùng chơi chứ không phải người cần chăm sóc. Và khi đến lượt bà mở hộp đồ cũ, những món tưởng chẳng ai quan tâm bỗng có người hỏi han, nghe kể tận tình.

Nhiều gia đình nhận ra rằng sau vài buổi như vậy, cháu bắt đầu hỏi ông bà những câu chưa từng hỏi: hồi trước nhà mình ở đâu, ông đi học bằng gì, cái khuy áo đồng này của ai. Thử thách trí nhớ lúc đầu chỉ là cái cớ; thứ ở lại là những câu chuyện được truyền từ người này sang người kia một cách tự nhiên.

Còn bố mẹ, nếu đứng ngoài quan sát, sẽ thấy một điều dễ chịu: hai thế hệ cách nhau năm, sáu mươi năm vẫn tìm được thứ để cùng cười. Không cần thiết bị gì, không cần chi phí gì, chỉ cần một chiếc hộp, một tấm ảnh và một buổi chiều rảnh.

Câu hỏi thường gặp

Ông bà không thích bị thử trí nhớ thì làm sao?

Đặt ông bà vào vai người ra đề, người kể chuyện, người dẫn đường thay vì người trả lời. Nhiều ông bà từ chối vì sợ bị đánh giá; khi được làm người cho đi, họ thường vui vẻ tham gia. Đừng ép, thử lại vào dịp khác bằng một bài nhẹ hơn.

Có nên dùng thử thách để theo dõi trí nhớ của ông bà không?

Không nên. Kết quả một buổi thử thách phụ thuộc nhiều vào sức khoẻ, giấc ngủ, tâm trạng hôm đó, nên không nói lên được điều gì chắc chắn. Nếu lo về trí nhớ của ông bà trong sinh hoạt hằng ngày, đưa ông bà đi khám để bác sĩ đánh giá.

Cháu còn nhỏ, chưa nói sõi, có tham gia được không?

Được. Cháu nhỏ có thể chỉ tay vào món đồ, làm động tác theo bà, hoặc vỗ tay theo nhịp ông. Bà giữ đồ nhỏ trong tay để cháu không cho vào miệng. Ông bà thường rất kiên nhẫn với cháu nhỏ, nên cặp này hợp nhau.

Ông bà ở xa thì làm thử thách cùng cháu được không?

Có thể làm qua gọi video: bà giơ lên vài món đồ, cháu nhìn rồi kể lại; cháu dạy bà một chuỗi động tác qua màn hình. Âm thanh và hình ảnh qua mạng có thể chậm, nên chọn bài đơn giản và nói chậm. Gặp trực tiếp vẫn vui hơn.

Cháu tuổi teen có hứng thú với các bài này không?

Tuỳ cháu. Nhiều cháu lớn thích làm người ra đề khó cho ông bà, hoặc thích nghe chuyện từ hộp đồ cũ và ảnh xưa. Cho cháu chọn bài, đừng ép. Có cháu còn tự đề nghị ghi lại chuyện của ông bà, khi đó cứ để cháu làm theo cách của mình.

Có nên thưởng cho người nhớ nhiều hơn không?

Không cần. Thưởng cho người nhớ nhiều biến buổi chiều thành cuộc so tài, và ông bà hoặc cháu nhỏ sẽ thấy mình thua. Phần thưởng tự nhiên của các bài này là câu chuyện, tiếng cười và thời gian bên nhau.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138