SieuDinh.comSiêu Đỉnh
Thử thách trí nhớ vui cho cả nhà

Kể nối truyện cả nhà: mỗi người một câu, nhắc lại mạch truyện trước khi thêm câu mới

Cách làm thử thách kể nối truyện cho cả nhà: luật mỗi người một câu, ba mức nhắc lại mạch truyện, câu mở đầu gợi ý và biến thể theo tuổi, không ai bị loại.

Family of four sitting on a mat in a dim room during a power cut in a Nghe An village, a lantern glowing between them, a child mid-gesture telling a story

Kể nối truyện là thử thách trong đó mỗi người góp một câu để cùng dựng nên một câu chuyện; trước khi thêm câu của mình, người kể phải nhắc lại ngắn gọn những gì đã xảy ra trong truyện. Câu chuyện cứ thế dài ra, càng về sau phần nhắc lại càng khó, và cũng càng buồn cười vì truyện đi theo những hướng không ai đoán trước.

Thử thách này không cần dụng cụ gì, làm được lúc mất điện, lúc ngồi chờ cơm, lúc cả nhà nằm trước giờ ngủ. Nó vừa cần trí nhớ để giữ mạch truyện, vừa cần tưởng tượng để thêm câu mới, nên hợp với nhiều kiểu người. Bài dưới đây nói về luật cơ bản, ba mức nhắc lại để chỉnh độ khó, câu mở đầu gợi ý và cách xử lý khi truyện đi lạc hướng.

Kể nối truyện khác kể chuyện thường ở chỗ nào

Khi một người kể chuyện, họ nắm cả mạch truyện trong đầu từ trước. Khi cả nhà kể nối, không ai biết truyện sẽ đi về đâu. Mỗi người chỉ được thêm một câu, và câu đó phải khớp với những gì đã có. Muốn khớp thì phải nhớ: nhân vật tên gì, đang ở đâu, vừa gặp chuyện gì. Đó là chỗ trí nhớ vào cuộc.

Phần nhắc lại làm kể nối truyện thành một thử thách trí nhớ thật. Ở vòng đầu, nhắc lại ba câu rất nhẹ nhàng. Đến vòng thứ ba, câu chuyện có thể đã có mười mấy câu với vài nhân vật và vài lần đổi chỗ. Người kể phải tóm được mạch chính mà không bỏ sót chi tiết quan trọng, chẳng hạn chiếc chìa khoá đã rơi xuống giếng ở câu thứ năm.

Khác với các thử thách nhớ đồ vật hay nhớ tranh, ở đây thứ được nhớ là thứ cả nhà vừa cùng tạo ra. Vì tự tay góp vào, mỗi người thường nhớ rõ câu của mình và lờ mờ câu của người khác. Nhắc lại cả mạch buộc mọi người phải lắng nghe nhau, một kỹ năng nhỏ nhưng quý trong những gia đình hay nói chen.

Luật cơ bản và cách bắt đầu một vòng

Luật càng ngắn càng tốt. Nói rõ một lần trước khi bắt đầu, rồi để câu chuyện tự chạy.

  1. Ngồi thành vòng, quy định chiều. Theo chiều kim đồng hồ hoặc từ người nhỏ tuổi nhất. Chiều cố định giúp ai cũng biết khi nào đến lượt mình.
  2. Người đầu tiên nói câu mở đầu. Một câu có nhân vật và nơi chốn là đủ: "Có một con mèo mướp sống trên mái nhà bà Tư."
  3. Người tiếp theo nhắc lại rồi thêm một câu. Ví dụ: "Con mèo mướp sống trên mái nhà bà Tư. Một sáng nọ, nó thấy một cái diều mắc trên cây xoài."
  4. Cứ thế vòng quanh. Mỗi người nhắc lại mạch truyện theo mức đã chọn, rồi thêm đúng một câu của mình.
  5. Quên thì được nhờ. Người kể bí có thể nhờ người bên cạnh nhắc một chi tiết. Không ai bị loại, không ai bị trừ gì.
  6. Kết truyện theo hẹn. Thống nhất trước số vòng, ví dụ ba vòng, người cuối vòng ba phải kết truyện. Kết truyện là lúc cả nhà cùng kể lại toàn bộ một lần, mỗi người một đoạn.

Câu chuyện thường thú vị nhất khi mỗi câu ngắn và có một sự việc mới. Nếu ai đó nói một câu quá dài với năm sự việc, những người sau sẽ rất khó nhắc lại; có thể nhẹ nhàng đề nghị chia câu đó làm đôi.

Ba mức nhắc lại để chỉnh độ khó

Độ khó của kể nối truyện nằm chủ yếu ở phần nhắc lại. Cả nhà có thể chọn một mức chung, hoặc mỗi người một mức theo tuổi.

MứcNgười kể phải nhắc lạiHợp với
NhẹChỉ câu ngay trước câu của mìnhTrẻ bốn, năm tuổi; lần đầu làm
VừaÝ chính của cả truyện, gói trong vài câuTrẻ tiểu học, người lớn muốn thong thả
KhóToàn bộ các câu theo đúng thứ tựTrẻ lớn, người lớn thích thử thách
Khó kiểu khácNhắc lại từ câu cuối ngược về câu đầuNgười lớn, dành cho vòng cuối

Với nhà có cả trẻ nhỏ và người lớn, chia mức theo người là cách công bằng nhất: em út chỉ cần nhắc câu ngay trước, anh chị nhắc ý chính, bố mẹ nhắc đủ thứ tự. Không ai thấy mình bị hạ thấp, vì mỗi người đều có phần khó của riêng mình. Nói rõ từ đầu rằng mức nhắc lại khác nhau là để ai cũng vui, không phải vì ai kém.

Câu mở đầu gợi ý cho những lúc không ai nghĩ ra

Câu mở đầu tốt có một nhân vật cụ thể, một nơi chốn quen và một điều hơi lạ. Dưới đây là vài câu để bạn dùng ngay hoặc đổi theo nhà mình:

  • Ở cuối ngõ có một cái giếng, và sáng nay từ dưới giếng vọng lên tiếng hát.
  • Con gà trống nhà ông Năm thức dậy và phát hiện mình không gáy được nữa.
  • Một chiếc xe đạp cũ trong kho tự nhiên biết nói, và việc đầu tiên nó nói là đòi đi biển.
  • Có một cậu bé ở Đồng Tháp nhặt được một hạt sen phát sáng trong đêm.
  • Bà ngoại mở cái hộp thiếc trên nóc tủ và thấy bên trong không phải là kẹo.
  • Ngày mưa to nhất năm, một con cá rô bơi vào tận sân nhà.
  • Chiếc ô của mẹ để quên ở chợ đã tự tìm đường về nhà.
  • Con mèo trong nhà đi họp với tất cả mèo trong xóm, và cuộc họp có một vấn đề lớn.

Trẻ lớn thường thích tự nghĩ câu mở đầu, và nên để trẻ làm việc đó sau một hai vòng. Câu mở đầu do trẻ nghĩ ra cũng là câu trẻ nhớ lâu nhất. Tránh câu mở đầu có yếu tố đáng sợ với trẻ nhỏ như ma, người bắt cóc, vì truyện kể nối hay bị đẩy theo hướng kịch tính hơn dự tính.

Biến thể làm kể nối truyện mới mẻ hơn

Nối truyện bằng đồ vật. Đặt một túi vải đựng vài món đồ vô hại. Đến lượt ai, người đó rút một món và phải đưa món đó vào câu của mình. Đồ vật làm truyện rẽ hướng bất ngờ, và cũng là móc để nhớ lại sau này.

Từ bắt buộc. Mỗi người được giao trước một từ, như "cái nồi", "trời mưa", "ông lão", và phải tìm cách đưa từ đó vào câu của mình trong vòng hai lượt. Người khác đoán xem từ bắt buộc của mỗi người là gì.

Truyện theo tranh. Đặt một bức tranh giữa vòng, câu chuyện phải xảy ra trong bức tranh đó. Hợp với trẻ nhỏ cần chỗ bám cho trí tưởng tượng.

Kể lại hôm sau. Hôm sau, trong bữa cơm, cả nhà thử kể lại câu chuyện hôm qua. Ai nhớ đoạn nào kể đoạn đó. Thường mỗi người nhớ một mảnh khác nhau, ghép lại vừa đủ, và tranh luận vui về việc con cá rô hôm qua tên gì.

Một chữ mỗi người. Thay vì một câu, mỗi người chỉ được thêm một chữ. Rất khó và rất buồn cười, hợp với người lớn và trẻ lớn trong lúc ngồi chờ đi xa.

Ghi lại thành sổ truyện. Người lớn ghi câu chuyện vào một cuốn sổ sau khi kết. Lâu dần nhà có một cuốn sổ truyện chung; đọc lại sau một năm là một niềm vui riêng.

Khi truyện đi lạc hướng hoặc trẻ kể lan man

Trẻ nhỏ đôi khi thêm những câu chẳng ăn nhập gì: con mèo đang trên mái nhà bỗng thành siêu nhân bay vào vũ trụ. Người lớn không cần sửa. Kể nối truyện là chỗ của tưởng tượng, và một bước rẽ bất ngờ thường làm cả nhà cười. Việc của người kể sau là tìm cách nối tiếp cho hợp lý, đó cũng là một phần thử thách.

Có khi trẻ lớn cố ý đẩy câu chuyện sang hướng đáng sợ hoặc trêu chọc ai đó trong nhà. Lúc này nên thống nhất lại luật ngay từ đầu vòng sau: truyện không có chuyện chết chóc, không chọc ghẹo người thật, không nói lời khó nghe. Nói nhẹ nhàng, không cần la mắng giữa vòng, vì trẻ thường làm vậy để gây chú ý.

Khi trẻ kể lan man một câu quá dài, người lớn có thể giúp bằng cách hỏi: "Vậy con mèo làm gì trước?" để trẻ cắt bớt. Với trẻ nhút nhát không chịu kể, cho trẻ quyền chọn: hoặc kể một câu, hoặc nói một từ để người bên cạnh đặt vào câu. Đừng ép. Nhiều trẻ phải nghe vài vòng mới dám góp lời, và khi đã góp được một câu, trẻ thường không muốn dừng nữa.

Nếu trẻ cứ lặp lại đúng câu của người trước hoặc nói "con không biết", có thể do trẻ chưa nắm mạch truyện. Lúc đó người lớn ngồi cạnh gói gọn mạch truyện giúp trẻ bằng hai ba chữ, như "con mèo, cái diều, cây xoài", rồi hỏi trẻ: tiếp theo con mèo làm gì? Câu hỏi cụ thể dễ trả lời hơn yêu cầu chung chung là thêm một câu.

Vì sao kể nối truyện được cả nhà thích

Mỗi câu chuyện kể nối là một câu chuyện chưa từng có, do chính cả nhà làm ra. Không ai biết trước kết thúc, kể cả người lớn. Cảm giác cùng nhau khám phá đó làm trẻ hào hứng, và người lớn cũng bị cuốn theo một cách bất ngờ.

Thử thách này không có người thắng. Câu chuyện là của chung, ai quên thì người khác nhắc, ai bí thì người khác gợi. Trẻ nhỏ nhất vẫn có lượt như người lớn, ông bà có thể góp những câu đậm chất truyện cổ, bố mẹ góp những câu khiến cả nhà bật cười. Không khí đó khác hẳn những thử thách có đúng sai rõ ràng.

Phần nhắc lại, tuy khó, lại chính là phần giữ cho cả nhà chú ý vào nhau. Muốn nhắc được thì phải nghe người khác nói. Sau vài buổi, nhiều gia đình nhận thấy các con bớt nói chen và chờ lượt tốt hơn. Đó không phải mục tiêu chính, chỉ là một điều tốt đến kèm theo.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ mấy tuổi tham gia kể nối truyện được?

Trẻ khoảng bốn tuổi thường đã góp được một câu ngắn và nhắc lại câu ngay trước. Trẻ nhỏ hơn có thể tham gia bằng cách nói một từ để người lớn đặt vào câu. Mỗi trẻ một khác, nên mức nhắc lại cần chỉnh theo từng trẻ chứ không theo tuổi.

Nếu trẻ không nhớ được mạch truyện thì làm sao?

Cho trẻ nhờ người bên cạnh nhắc, hoặc hạ xuống mức chỉ nhắc câu ngay trước. Không loại trẻ khỏi vòng. Mục đích là trẻ được góp vào câu chuyện chung; nhắc lại được nhiều hay ít không quan trọng bằng việc trẻ muốn quay lại vòng sau.

Kể nối truyện nên kéo dài bao lâu?

Thường từ mười đến hai mươi phút, tương đương ba vòng với nhà bốn, năm người. Thống nhất trước số vòng giúp truyện có kết thúc. Nếu thấy trẻ bắt đầu chán, cho người tiếp theo kết truyện luôn, không cần chờ đủ vòng.

Có nên ghi lại những câu chuyện đã kể không?

Nên, nếu nhà có người thích ghi chép. Một cuốn sổ truyện chung đọc lại sau vài tháng là kỷ niệm đáng giữ. Không cần ghi đúng từng chữ, chỉ cần ý chính và tên người góp mỗi đoạn. Trẻ lớn có thể tự nhận việc ghi chép.

Ông bà có hợp với kể nối truyện không?

Rất hợp. Ông bà thường có sẵn kho truyện cổ, ca dao, chuyện làng, nên những câu góp vào hay có chất riêng. Với ông bà, có thể chọn mức nhắc lại nhẹ hoặc để ông bà kết truyện, một vai vừa trang trọng vừa vui.

Kể nối truyện có giúp trẻ viết văn tốt hơn không?

Không nên đặt kỳ vọng như vậy. Kể nối truyện cho trẻ cơ hội nói thành câu, nghe người khác và tưởng tượng, nhưng viết văn ở trường là kỹ năng khác. Giá trị chính của thử thách là buổi tối vui cùng nhau, thế là đủ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138